Reading Passage

(s. 11-12)

Sokrates cezalandırmayla karşılaşacağını bilerek çıktığı düşünsel yolculuğunda baldıran zehrini sakınmadan içerek hayatına son verir. Kendinden ödün vermeden ölümü elleriyle içen bu cesur ve itaatsiz adamın öğretileri ve hayatı, ölümüne tanıklık etmiş olan öğrencisi Platon’un yazdığı “Devlet” adlı esere mülhemdir.

Bir tas zehirle cezalandırılan Sokrates olmasaydı biz bugün “Devlet” adlı eseri okumuyor olacaktık.

Orhan Gazi Ertekin’in derlediği bu eser, hayatları öldürülmeyle, sürgünle, hapisle, her türlü cezalandırmayla geçmiş, hak hareketinin içinde yerini almış önemli şahsiyetleri biyografik bir çalışma ile bize ulaştırma çabasındadır.

Adı zikredilenlerin biyografilerini okurken karşımızda masanın üzerine yatırılmış kadavralar veya sanık sandalyesine oturtulmuş kişiler canlanır.

Suçlu ilân edilerek katledilenlerin, sürgüne gönderilenlerin, cezalandırılanların adları; özlemle, minnetle mücadele tarihinin muteber sayfasına yazılıp bulundukları yer ve zamanla sınırlı kalmayarak kendi çağlarının dışında anılmaya mazhar olmuşlardır. Onları çağlarının dışında anılır kılacak en önemli etken, birbirinden farklı özellikleri haiz olmasının yanında ekseriyetle dirayetleri, cesaretleri, liderlik özellikleri, diplomasideki meziyetleri, tahayyül ettikleri dünyanın kişisel menfaatten uzak, toplumun menfaatine yönelik özlemler, hayaller, talepler içermesinden kaynaklıdır.

Hak Hareketi’nin içinde yer alan isimlerin büyük bir çoğunluğunun hukukçu olması hasebiyle verdikleri mücadele, Kürdler’in uzun yıllardan beri verdiği mücadelenin içinde ayrıksı bir yere sahiptir. Devletin temellerini adalet değeri üzerinde tesis iddiasında bulunanlara karşı adaletsizliği, hukuksuzluğu ulusal veya uluslararası hukuk dünyasında ifşa etmeleri, adaleti cansiperâne arayışları, hakkını arayan mazlumun yanında yer almaları, onların mücadelelerini daha da muteber kılmıştır.

Hak Hareketi’nde yer alanların ekseriyeti Kürd probleminin çözümünde şedit dili öteleyen barışçıl bir dil kullanmaları, hümanist bir pencereden dünyaya bakmaları, gerçek bir entelektüel olmanın gereği olan muhalif yanlarıyla haksızlığın nereden geldiğine bakmadan haksızlığa karşı durmaları, onları farklı ve güçlü kılmıştır. Bununla birlikte, onları şedit dil kullananlardan daha da tehlikeli biri haline getirmiş, toplumla bağlarının koparılması için çeşitli politikalar denenmiş, yok edilmeleri için muammalı senaryolar hazırlanmıştır.

“Kürd Hak Hareket”indeki kimi şahsiyetler paha biçilmez rolleriyle tarih sahnesinin perdesini kendi yetenek, beceri ve cesaretleriyle açıp kapatan, sivil itaatsizlikleriyle Kürdler’in bir Mahatma Gandi’si ırksal eşitlik talebiyle sesini dünyaya duyurmaya çalışan bir Martin Luther King’i, Siyah Bilinç Hareketi’nin öncüsü Afrikalı Steve Biko’sudur dersek mübalağa yapmış olmayız.

Biyografilerini okurken yakından tanıyacağımız “Hak Hareketimde yerini almış şahsiyetlerin mücadele azimleri, alın terleri, kayıp cesetleri, ellerindeki kelepçeler ve şiirsel ölümleri tarihe damga vururken, Kürd tarihinin katledilmeden, zulümden, göçertilmeden, işkenceden müteşekkil bir tarih olduğuna bir kez daha tanık olma şansızlığını yaşayacağız ne yazık ki. Onların kâh uzun kâh kısa hayatları, bir halkın kendi sırlı ölümlerini seyreylediği sırlı bir aynadan başkaca bir şey değildir.

Yanı başımızdan eksilmeyen siluetlerine ruh, sonsuzluğa uzanan sükûnetlerine ses olmak için satırlara kayıt düşmek ve gelecek kuşaklara aktarmak gibi bir görevimizin olduğu da unutulmamalıdır. Hazin yitirilişler, yok edilişler hafızalarımızda unutulmaz izler bırakarak bir sonraki kuşakların ilham kaynağı olacağı ve birilerinin kabrinin karanlığı bir sonraki nesillerin ziyası olabileceği gibi; hafıza denen şeyin nisyanla malûl olduğunun bilincinde olarak elimizdeki bu eserle tarihe kayıt düştüğü için Orhan Gazi Ertekin ve emeği geçen herkese teşekkürlerimizle.